U severozapadnom delu Vranjske kotline s obe strane toka Južne Morave, u neposrednoj blizini Grdeličke klisure formiran je i razvija se Vladičin Han. Sa svojom prostorno uticajnom sferom ova teritorija predstavlja deo centralne oblasti teritorijalnog jezgra Balkanskog poluostrva. Udaljenost grada od međudržavne granice sa Makedonijom na jugu je 67 km, a sa Bugarskom na istok 52 km. Zapadno zaleđe naselja čini planina Kukavica sa svojim ograncima i najvišim vrhom Vlajna (1441 m). Grad leži na važnim saobraćajnicama – železničkoj pruzi i autoputu koji od Beograda i Niša (sa severa) vode ka Skoplju (na jug). Saobraćajna udaljenost Vladičinog Hana od Beograda iznosi 333 km, Prištine 112 km, Novog Sada 409 km, Niša 91 km i Skoplja 112 km.
Prosečna nadmorska visima Vladičinog Hana iznosi 328 m, najveći deo zauzima brdsko-planinsko područje i nalazi se u zoni umereno kontinentalne klime.
Teritorija Opštine Vladičin Han pokriva 51 naseljeno mesto u kojima prema poslednjim podacima živi 24.676 stanovnika.
Ime je dobio po usamljenoj kući (hanu), koja se nalazila uz „carski drum“ u ataru sela Kalimance. Prema podacima publiciste Tatomira P. Vukanovića, kuću (han) je polovinom 19. veka podigao Grk Stefanos Stefanopulus, koji je bežeći od Turaka tu našao utočište sagradivši han za prihvat karavana koji su prolazili dolinom Južne Morave.
Stefanos je kasnije han prodao skopskom mitropolitu Pajsiju, po čijoj crkvenoj tituli vladike i mesto dobija naziv Vladičin Han. Prvi naseljenici bili su trgovci iz Preobraženja, zvani „Mečkarci“, tačnije porodice Jović, Aleksić i Stošić. Godine 1887. Han postaje središte sreza poljaničkog, a tri godine kasnije kao mesto se pominje i prilikom popisa stanovništva.
Tada je prema popisu u Hanu bilo 26 kuća sa 101 stanovnikom. A već 1895. naselje je uvećano na 60 kuća sa 325 stanovnika. Razvoju ovog mesta i čitavog kraja naročito je doprinela izgradnja železničke pruge 1886. godine i mosta na Južnoj Moravi 1910. godine. Za varošicu je proglašen 1921. godine, iako se opština u narednih šest godina zvala Kalimanska.
Turisticki potencijali
Kukavica je dragulj juga Srbije, planina mira i spokoja, bez ijedne fabrike ili zagađivača u okolini od 30 km. Ljubitelji prirode smatraju je za vazdušnu banju, jer jednom ko poseti Kukavicu i udahne vazduh ispunjen mirisom četinara, hrasta, bukve i mnogih lekovitih biljaka, rado se vraća ponovo.
Planina Kukavica prostire se na teritoriji Vladičinog Hana, Leskovca i Vranja, između Vranjske i Leskovačke kotline, Grdeličke klisure i doline reke Veternice.
Najviši vrh, Vlajna (1.441m) nalazi se na teritoriji opštine Vladičin Han. Tu je smeštena najznačajnija meteorološka stanica za jug Srbije kao i vojni objekti.
Kukavica je pokrivena gustom šumom, preovlađujuće listopadnom (bukva i hrast) i u manjoj meri četinarskom. Listopadno drveće je samoniklo, dok su četinari veštački pošumljeni. Najpoznatija je zlatna bukva, koja je deo istoimenog prirodnog rezervata i ubraja se u najkvalitetnije drvo ove vrste u Srbiji. Uživanje u lepotama planine upotpunjuju i druge biljne vrste kao što su divlja malina, kupina, pečurke, lekovito i začinsko bilje, krompir-goljak (autohtona vrsta sa visokim sadržaj hranljivih materija).
Crkve i manastiri
Manastir „Bogorodičino uspenje“se nalazi u selu Mrtvica, 14 kilometara od Vladičinog Hana, na izlazu iz Grdeličke klisure. Smešten je na platou jedva širem od samog manastira sa kojeg se pruža veličanstven i nezaboravan pogled na okolinu. Građevina je neobična zbog raznolikosti oblika i graditeljskih faza. Prema predanju, temelji manastira postavljeni su krajem petog ili početkom šestog veka. Unutrašnjost je oslikana u vizantijskom stilu. Манастир-Богородичино успење.
Jovačka jezera
Jovačka jezera su oaza lepote, mira i tišine koja poklonicima ekološkog turizma, ribolovcima, izletnicima i ljubiteljima netaknute prirode nude brojne mogućnosti za odmor i uživanje u krajoliku netaknute prirode.
Jovačka jezera su redak genetski tip jezera, zato su uvrštena na spisak Inventara geonasleđa Srbije iz 2005. godine.
Ovo područje odlikuje posebno značajan nalaz strogo zaštićene vrste dugonogog mrmoljka (Trirurus karelinii) i barske kornjače (emysorbicularis), odnosno 12 vrsta riba u jezerima i Jovačkoj reci.
Jovačka jezera čine skupinu od šest urvinskih jezera i zabarene površine nastalih na nekadašnjem Jovačkom klizištu. Naime, u noći između 17. i 18. februara 1977. godine, sa okolnih vulkanskih kupa Grot i Oblik, planine Kukavica, krenula je klizna masa od 150 miliona m3,koja je dovoljna da ispuni 65.000 olimpijskih bazena, 2.500 desetospratnica ili 150 fudbalskih stadiona. U okviru klizne mase nastala su jezeraŽilevje, Rusimovo, Crkveno, Malo i Živkovo jezero. VelikoJovačko jezeronastalo je pregrađivanjem Jovačke reke kliznom masom.
Manastir Sveti Ilija
Manastir Sveti Ilija, nalazi se u selu Kacapun na teritoriji opštine Vladičin Han. Manastir su izgradili Nemanjići jer se nalazio na putu za Hilandar.
Izgrađen je u 13. veku na temeljima starog manastira. Manastirska crkva zidana je od grubo tesanih kamenih blokova, lepljenih blatom i zato predstavlja spomenik kulture i duhovnosti od izuzetnog značaja. Freske u manastiru, prvi put su oslikane 16.veku,vizantijskim ikonopisom.
Prema predanju, u manastiru su živela tri kaluđera na čelu sa igumanom Simeonom. Iguman je 1809.g. lokalne Srbe podigao na ustanak. Mehmed paša je ugušio ustanak, ustanike i igumana obesio ispred manastira, kaluđere rasterao a manastir zatvorio. Mnoštvo knjiga odneo je u Vranje što govori o njegovom značaju kao kulturnom sedištu Srba u to vreme.
U jednom vremenskom periodu, koji nije tačno utvrđen, na crkvu se obrušilo obližnje brdo, pa je tako manastir bio zatrpan ispod zemlje, pretpostavlja se najmanje 100 godina. Manastir je otkrilo krdo stoke koje je paslo u okolini i od tada manastir u Kacapunu ponovo postaje veliko svetilište.
Uz sam manastirski kompleks protiče potok čiste planinske vode (Toplica),koji se uliva u Lepeničku reku. U okolini manastira Svetog proroka Ilije u Kacapunu, nalaze se nekoliko lekovitih izvora. Putevi do izvora su pristupačni i bogati prirodnim lepotama.
Hram Svetog Hristovog Preobraženja
Hram Svetog Hristovog Preobraženja nalazi se u selu Stubal, 9 kilometara od Vladičinog Hana. Za hram se vezuju brojne legende. Prema jednom predanju, hram potiče s kraja 14. veka i zadužbina je Kraljevića Marka, koji je s obližnjeg brda 3 puta bacao topuz da bi odredio gde treba da sagradi crkvu i sva 3 puta je pao na isto mesto, u vrh brda a potom bi se otkotrljao u podnožje. Marko je više puta počinjao da gradi hram u podnožju, ali sve što bi majstori izgradili po danu, anđeli bi noću preneli na vrh brda, gde je topuz prvobitno padao. Marko je tada odlučio da izgradi crkvu na brdu gde i dan stoji. Jedne noći, na tom mestu ukazao se Isus Hrist, po čemu je hram dobio ime.
Isposnička crkva Svete Petke
Isposnička crkva Svete Petke se nalazi u selu Lepenica, 8 kilometara od Vladičinog Hana. Crkva je u narodu poznata i kao „Latinska crkva“ zbog oltara koji je neuobičajeno okrenut prema zapadu.
Crkva je, u suštini, delo prirode, a ne građevina koju je napravio čovek. To je stena sa dva otvora. U jednom otvoru je izvor vode za koje se veruje da leči glavobolju i vid. U drugom otvoru je deo za paljenje sveća.
Prema narodnom predanju, ovakve isposničke bogomolje postojale su na ovim prostorima i pre dolaska Slovena, što znači da datiraju iz ranog srednjeg veka.
Hram Sv. Kneza Lazara
Hram Sv. Kneza Lazara i svih srpskih mučenika i novomučenikase nalazi u samom gradskom jezgru Vladičinog Hana, na izuzetno atraktivnoj lokaciji, mestu zvanom „Čučuljke“. Posvećen je Svetom Velikomučeniku kosovskom knezu Lazaru i svima onima koji su život položili za svoje bližnje.
Temelji hrama postavljeni su 1997. g. a osvećeni 2001. godine. Na osvećenju temelja prisustvovao je lično Njegova svetost Patrijarh srpski gospodin Pavle. Izgradnja je nastavljena 2006. godine. Krst na glavnoj kupoli postavljen je 2008. g. čime je Hram otvoren za vernike i vršenje bogosluženja.
Ikonostas unutar hrama je poklon manastira Sv. Prohor Pčinjski. Ikonostas je izuzetno dobro očuvan, ukrašen duborezom i ikonama. Star je preko 30 godina.
Crkva u drvetu
Crkva u drvetu se nalazi duboko u šumi u ataru sela Jovac, blizu Vladičinog Hana. Ovu minijaturnu crkvu napravio je Dragoljub Krstić 1991. godine u drvetu hrasta. Neobična crkva posvećena je Svetom Pantelejmonu. Hrast ima veliki značaj u srpskoj kulturi i mitologiji starih Slovena. U crkvi može da stane najviše troje ljudi, a mogu i da se zapale sveće.
Crkva u drvetu je jedno potpuno bajkovito svetilište u zagrljaju prirode. Za dolazak do nje potrebna je pomoć vodiča.
Park Oslobodjenja s krstom
Najupečatljivije obeležje parka je krst izrađen od hrastovog drveta koje, po predanju, postoji „od veka i sveta“ i predstavlja svetilište i vrstu orijentira.
Planina Kukavica
Kukavica je stanište brojnih životinjskih vrsta od kojih se posebno izdvajaju divlja svinja, lisica, srna i vuk (krupna divljač) i fazan, divlji golub, zec, veverica, jazavac (sitna divljač) i time nudi mogućnosti za lovni turizam.
Kao skladan ekosistem brojne flore i faune, sa vodotokovima među kojima se ističe preko 50 izvora pitke vode, Kukavica je jedan od najznačajnijih turističkih potencijala hanske opštine.
Bulino jezero
Bulino jezero- nalazi se na planini Kukavici u podnožju vulkanske kupe Oblik, na području sela Belanovce. Po predanju, jedan turski karavan povlačio se sa ovih prostora. Činili su ga Turci, njihove žene “bule” i mule natovarene zlatom. Dok su prelazili preko ovog jezera, potonuo je čitav karavan, kao u živom blatu. Danas je “Bulino jezero” obraslo travom, koja uspeva samo na močvarnoj podlozi.
Stajanjem na površini ovog jezera, kada postoji formirana blatna pokorica, može se osetiti pokretanje vode ispod površine.
Ovo područje odlikuje posebno značajan nalaz strogo zaštićene vrste dugonogog mrmoljka (Trirurus karelinii) i barske kornjače (emysorbicularis),odnosno 12 vrsta riba u jezerima i Jovačkoj reci.
Tim novinara, podaci dobijeni od Lokalne samouprave
