Opština Bosilegrad svoju šansu vidi u razvoju turizma, proizvodnji zdrave hrane i manufakturne proizvodnje, a kako bi se obezbedio kvalitetniji životni standard stanovnika, preduzimaju se mere i sufinansiraju projekti u oblasti infrastrukture, ekonomske saradnje, zaštitu životne sredine, kulture, turizma, obrazovanja.
Kod mesta “Gradište” gde se nalazi nekadašnji vojni kompleks nadomak Bosilegrada, spajaju se Lisinska i Ljubatska reka u reku Dragovišticu, stvarajući prirodno utvrđenje koje je sa tri strane okruženo rekama i sa četvrte padinom. Tu i danas ima ostataka istorijskih ruševina, koje nisu arheološki istražene, pa je ta lokacija samim tim pogodnija za budući razvoj turizma.
Opština Bosilegrad sa okolnim mestima spada u opštinu sa najmanjim brojem stanovnika, najdublje demografske starosti, a svaki četvrti stanovnik je stariji od 65 godina.
Na Vlasinskoj visoravni, posebno na potezu od Božice do Bosilegrada nekad je bilo 1.000 konja, a danas ih je ostalo vrlo malo. Medjutim, slika koju smo videli u blizini Božice i Čičinog ohrabruje jer se, nema sumnje broj divljih mustanga povećao.
Malo je poznato da su sedamdesetih godina, na potezu od Božice do Bosilegrada, bila tri konjarnika u kojima je boravilo skoro 1.000 konja. Konjarnici su imali i svoje čuvare koji su brinuli o ishrani životinja. Danas ih je ostalo malo, većina je završila u mesarama, najviše u Beogradu. Sada, medjutim, o divljim konjima redovno brinu pojedini meštani Božice, ostalih staračkih sela i mahala na Vlasinskoj visoravni.
Bosilegrad, biser na granici sa Bugarskom, na prvi pogled odaje mesto sa veoma velikim potencijalom. Tu su velika prirodna bogatstva, ciste reke , šume, planinski vrhovi i solidno očuvana vekovna tradicija.
Sama opstina zbog svoje istorije veoma je interesantna u turističkom pogledu pre svega turistima iz susedne republike Bugarske za koima dodatna prednost je sama blizina opstine do velikih gradova u susednoj Bugarskoj, kao i sama cinjenica da ne postoje jezicke barijere i sam mentalitet navike , kultura je gotovo identicna.
Vrste turizma koji bi se mogao primenjivati u samoj opštini:
- Vodni resursi opštine su dosta veliki i pogodni za razvoj ribolovačkog turizma.
- Šumoviti predeli opštine su još jedan veliki potencijal za turizam., Pre svega pružaju mogućnost da ljudi pobegnu od svakodnevnih gradskih gužvi i provedu određeni period na čistom vazduhu, šetnji u prirodi , pečačenju , kampovanju i slično
- Lovni turizam kao razvojna šansa se ogleda u tome što šumoviti predeli i planinski delovi opštine bogati raznim vrstama divljači koji su veoma interesantni za lovce turiste
- Okolni planinski vrhovi i planine kao što je Dukat planina , zatim Bela voda, vrh Crnook su idealni za planinarenje, zimovanje ,pre svega za skijanje. Tokom letnjeg perioda na ovim planinama se mogu organizovati razne skole , kursevi u preživljavanju u prirodi, razne pešačke ture i obilasci , sakupljanje lekovitog bilja i slično.
- Etno turizam se ogleda u tome sto se veliki broj sela koja pripadaju ovoj opštini održalio u svojoj autentičnosti tako da su idealna prilika gde turisti mogu da vide kako su ljudi nekada radili , živeli, oblačili se,bavili se starim zanatima i slično.
- Međugranična okupljanja ljudi u obliku vašara. Ova grana je dosta razvijena i sada se na samoj teritorji organizuje veliki broj vašara koji su jako posećeni ali su poprilično ograničeni u svom sadržaju tako da bi tu trebalo da se poradi na poboljšanju samog sadržaja ovih manifestacija.
- Moto turizam se ogleda u tome da opstina raspolaže odličnim predelima gde se mogu organizovati razne moto ture sa terenskim vozilima, motociklima, kvadovima, koji bi privukli turiste iz svih krajeva Srbije i susednih zemalja. Na ovoj temi opštinska organizacija već nešto radi,organizuuju se dvaput godišnje “Džipijade” gde je posećenost velika ali to nije dovoljno jer su potencijali puno veći.
- Etno selo “IZVOR” gde se nalazi Crkva Svete Trojice. Crkva je napuštena, a u selu ima pedesetak stanovnika.
Prva škola u Izvoru i njegovoj okolini radila je u ovoj crkvi. Priča se da su tokom turske vladavine meštani hteli da podignu crkvu pored izvora. Turci su, u želji da se narugaju raji, dozvolili da crkva bude podignuta na prostoru koji pokriva i goveđa koža. Domišljati meštani su kožu isekli na uzane trake i njom oivičili prostor koji crkva danas zauzim, 800 m2.
Crkva ima kupolu iznad priprate u kojoj je smešteno zvono. Po svojoj veličini jedna je od najvećih crkava na jugu Srbije.
Unutrašnjost hrama je vrlo lepa sa impozantnim ikonopisom i freskama oslikanim zidovima i pročeljem. Ikonopisali su je najbolji ikonopisci Zografi iz 19. veka, Georgije Dimitrov a potom i njegovi učenici.
Tokom 2013. godine započeti su opsežni radovi na sanaciji crkve, zajedničkim angažovanjem Srpskih i Bugarskih vlasti.
O Kraištu je još i Herodot, “otac istorije”, pisao kao području sa naprednom civilizacijom drevnog naroda Peonaca. U novije vreme, bugarski akademik Jordan Zaharijev je u kapitalinom delu “Ćustendilsko Kraište” opisao svaku mahalu, svaku planinu i vrh Kraišta, i veličinu naizgled običnog čoveka koji živi svoj život u surovim planinskim uslovima i gde je svaki dan izazov. Naizgled obični, a u stvari veliki ljudi su meštani Kraišta i oni će bilo kome pokazati svoju ljudsku veličinu. Dokle god se sa kolena na koleno prenosi umeće igranja ora, u ritmu sedam osmina, i dok god se čuvaju stare i šiju nove narodne nošnje – “saje” – Kraište će živeti. A po ovome što smo videli, svaka kuća, svaka porodica, neguje ovu tradiciju.
Miodrag Penević
TV Kodal Bosilegrad
